Trgovinska politika Sjedinjenih Država prema NR Kini u 2016. godini (III deo)

Hilari Rodam Klinton

U svom nastojanju da se izbori za nominaciju za predsedničkog kandidata ispred Demokratske partije, Hilari Klinton koristi adute koji su preostali iz vremena kad je predsednik Sjedinjenih Država bio njen muž, Vilijam Džeferson (Bil) Klinton, ali se oslanja i na svoje iskustvo u obavljanju dužnosti državnog sekretara Sjedinjenih Država u periodu 2009-2013. U vreme dok je bila senator, Hilari Klinton je stekla reputaciju zaštitnika ljudskih prava u Kini (štaviše, bila je jedna od zagovornika američkog bojkota Olimpijskih igara u Pekingu 2008).

izbori sad

Nakon što je postala državni sekretar, Hilari Klinton je bila jedan od pokretača nove politike prema azijsko-pacifičkom regionu (jedan od njenih simbola je i Transpacifičko partnerstvo, TPP), koja je zbog svog manje ili više izraženog izostavljanja Kine izazvala podozrenje zvaničnog Pekinga u pogledu američkih namera. Hilari Klinton je nastojala da najupečatljivije posledice ove politike po kinesko-američke odnose ublaži bliskim kontaktima sa kineskim rukovodstvom, ali od svoje brige za ljudska i manjinska prava u Kini nije odustala. U vreme obavljanja dužnosti državnog sekretara, Hilari Klinton je snažno podržavala potpisivanje i primenu TPP; ipak zbog podrške američkih sindikata koji su tradicionalno bliži Demokratskoj partiji, a koja joj je u borbi za nominaciju neophodna, u poslednjih nekoliko meseci je zauzela značajno kritičniji stav prema ovom sporazumu. Zbog činjenice da je dugi niz godina bila pristalica sličnih sporazuma, koji se u američkoj javnosti napadaju zbog izmeštanja proizvodnje iz Sjedinjenih Država i otpuštanja radnika, njeni izgledi da po tom pitanju pridobije glasače Demokratske partije nisu veliki. Konačno, što se Kine konkretno tiče, Hilari Klinton je najavila trgovinske mere koje će Kinu naterati da poštuje preuzete obaveze iz trgovinskih sporazuma i da američkim firmama koje posluju na kineskom tržištu omogući bolji tretman.

Berni Sanders

U svom političkom angažmanu proteklih godina, guverner Berni Sanders (koji se kao i Hilari Klinton bori za nominaciju ispred Demokratske partije) je stekao reputaciju velikog protivnika slobodne trgovine i sporazuma koji je regulišu. Prema njegovom uverenju, Sjedinjene Države bi trebalo da vode trgovinsku politiku koja zapošljava ljude u Sjedinjenim Državama a ne u inostranstvu, i koja je protiv izmeštanja poslovnih aktivnosti američkih firmi (tzv. autsorsinga). Svoje protivljenje je izrazio i kad je reč o sporazumima o slobodnoj trgovini sa Kinom (čak i u slučaju TPP, u kom Kina ne učestvuje).

Berni Sanders smatra da slobodna trgovina sa Kinom pogoduje velikim multinacionalnim kompanijama zastupljenim na njujorškoj berzi, ali da nanosi štetu američkoj srednjoj klasi – američka radna snaga nije sposobna da se nadmeće sa radnom snagom dalekoistočnih zemalja, koja je brojnija i prihvata da radi u uslovima slabije pravne zaštite (Kina se tu uzima kao primer s obzirom da je od svih tih zemalja najznačajniji američki trgovinski partner). Sporazumi o slobodnoj trgovini omogućuju da američke kompanije izmeste svoje poslovanje u zemlje u kojima su troškovi poslovanja niži, a što dovodi do otpuštanja američkih radnika (po proceni samog guvernera Sandersa, samo je u slučaju trgovine sa Kinom došlo do otpuštanja više miliona američkih radnika od 2001. godine naovamo). Otpuštanja američkih radnika dovode do nestanka američke srednje klase, a što direktno ugrožava stabilnost američkog društva. Guverner Sanders se osvrće i na niže standarde zaštite životne sredine u zemljama Dalekog istoka, zbog čega je poslovanje u tim zemljama povoljnije po multinacionalne kompanije (prema tome, i oni dovode do otpuštanja američkih radnika).

Kao što je rečeno, iako Kina ne učestvuje u TPP, guverner Sanders pretpostavlja da bi ova zemlja mogla da se priključi tom sporazumu koji za sada obuhvata niz drugih pacifičkih zemalja. Guverner Sanders je kritikovao i poverljivost s kojom se Vlada SAD odnosi prema TPP, smatrajući da bi, ukoliko je sporazum zaista povoljan po američke građane, taj sporazum trebalo objaviti u potpunosti.

Postoji i jedna tačka u pogledu koje se guverner Sanders razilazi sa Hilari Klinton, a to je američka trgovina sa dalekoistočnim zemljama koje ne obraćaju previše pažnje na ljudska prava. Dok bivša državna sekretarka zastupa dijalog, trgovinu i saradnju sa zemljama kao što je Vijetnam (u nadi da će te zemlje obratiti veću pažnju na ljudska prava i životnu sredinu), guverner Sanders zastupa nešto radikalniji pristup, prema kome bi ovim zemljama trebalo da bude zabranjen pristup američkom tržištu dok ne poboljšaju poštovanje ljudskih prava svojih građana.


Za portal SRBIJA I KINA: Nikola Jokanović, politikolog i ekspert u oblasti spoljne politike

NAPOMENA: Prenošenje ovog članka je dozvoljeno uz obavezno navođenje izvora (portal srbijaikina.rs) i autora.

Drugi deo teksta možete pročitati na ovoj stranici.

 

Share and Enjoy

  • Facebook
  • Twitter
  • Add to favorites
  • RSS

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *