Svetska baština Kine: Tai Shan planina

Planina Tai (Tài Shān, 泰山) se zbog svojih izuzetnih kulturnih karakteristika nalazi na listi svetske kulturne baštine Uneska od 1987. godine.

Njeno ime u prevodu znači „Mirna planina” i locirana je u pokrajini Šandung (Shandong), južno od glavnog grada pokrajine Đinana. Najviši vrh planine Taishan je visok 1532 m i nosi ime “Vrh cara Yu Dia (žad-cara)” (玉皇頂, Yùhuáng Dīng).

Stepenište koje vodi na planinu

Stepenište koje vodi na planinu

Ona ima izuzetno veliki istorijski, društveni i kulturni značaj za Kinu i kineske građane i predstavlja jednu od “Pet svetih planina”. Povezuje se sa mitologijom zore, rađanja i obnove i prema tradiciji, poštuje se već više od tri hiljade godina. Tokom poslednjih dve hiljade godina predstavlja svetu lokaciju i imala je značaj jednog od najznačajnijih ceremonijalnih središta Kineskog Carstva.

Inače “Pet svetih planina” ili Svete planine Kine se dele u dve grupe. Jedna se vezuje za taoizam a druga za budizam. Grupa povezana sa taoizmom je poznata i kao Pet velikih planina, dok je grupa vezana za budizam poznata kao Četiri svete planine budizma.

"Besmrtni most", interesantna prirodna tvorevina (IZVOR: wikipedia.org)

“Besmrtni most”, interesantna prirodna tvorevina

Građevine izgrađene na planini Tai su u potpunom skladu sa prirodnim okruženjem. Brojni arhitektonski kompleksi, građevine, arheološki lokaliteti, kamene skulpture, ali i prirodne formacije koje se nalaze na planini, čine izuzetno vredne delove kineskog i svetskog kulturnog nasleđa. Oni takođe svedoče o veličini i značaju kineske prošlosti, ali i predstavljaju svojevrsne simbole drevne kineske kulture i njenih verovanja.

“Mirna planina” je zapravo jedno od mesta koje svedoči o nastanku  kineske civilizacije čija prošlost zapravo seže čak 400.000 godina u prošlost, s obzirom da su arheolozi pronašli ostatke ljudske aktivnosti na planini koje datiraju još od paleolita. Na planini postoji i veliki broj neolitskih lokaliteta.

Budistički hram na litici Taishana (IZVOR: wikipedia.org)

Budistički hram na litici Taishana

Ipak, za kinesku civilizaciju, planina Taishan je značajna od perioda vladavine dinastije Džou (Zhou) koja je vladala od 1122. godine stare ere do 256. godine stare ere.

Značajni su ostaci iz perioda zaraćenih država (475. – 221. g. pr. Kr.) Iz tog vremena tadašnja država Qi koja je postojala na severu i koja je ratovala sa suparničkom državom Lu koja je zauzimala prostor na jugu planine, izgradila je zid na Taishanu. Zid je bio dugačak oko 500 m i njegovi ostaci su još uvek vidljivi.

Tokom duže od predhodnih 3000 godina, kineski carevi iz različitih dinastija dolazili su na hodočašće na Taishan zbog raznovrsnih ceremonijalnih, ali i žrtvenih obreda. Natpisi na stenama, kamenim pločama i hramovima, koji su uklesani po naređenjima različitih careva, svedoče o njihovim posetama “Mirnoj planini”.

Kaligrafski natpisi na stenama (IZVOR: wikipedia.org)

Kaligrafski natpisi na stenama

Planinu je posetio i čuveni Konfucije, čiji se rodni grad Kufu nalazi oko 70 km udaljen od Taishana. Deo svojih dela, Konfucije je napisao uravo zahvaljujući inspiraciji koju je dobio posetivši “Mirnu planinu”.

Taishan takođe predstavlja važno versko središte za budizam, kao i za taoizam. Monah po imenu Lang, koji je među svojim savremenicima uživao veliki ugled je 351. godine stare ere došao na planinu i osnovao danas čuveni “Božanski hram na stenama”.

U periodu vladavine Severne i Južne dinastije Sung na planini su izgrađeni su hramovi Žad-proljeća, Božjeg blaga i Hram prožimajućeg svetla.

Hram boga planine Tai (IZVOR: wikipedia.org)

Hram boga planine Tai

Na istočnom delu planine, nalazi se niz arhitektonskih struktura poput 14 lučnih mostova, 4 paviljona, 11 različitih portala, itd. Do nih vodi jedinstveni put od “7200 stepenika”, koje se pružaju od podnožja do vrha planine. Penjanje uz ovo kameno stepenište koje je izgradio prvi kineski car koji je ujedinioKinu, car Ćin (Qin Shi Huang), predstavlja jedinstveni doživljaj i iskustvo.

Na prostoru cele planine je u različitim periodima istorije izgrađeno čak 22 hrama, postavljeno je 819 kamenih ploča sa natpisima, dok je u litice i stene uklesano još dodatnih 1018 različitih natpisa. Pored toga, na planini se nalazi i dodatnih 97 ruševina i arheoloških lokaliteta.

Jedan od mostova (IZVOR: wikipedia.org)

Jedan od mostova

Hram boga planine Tai (岱庙, Dàimiào), predstavlja posebno značajan objekat koji je nastao tokom vladavine dinastije Qin. Tokom vladavine ove dinastije (od 221. do 206. godine stare ere), stvorena je prva ujedinjena kineska država. Hram
je dodatno proširen u periodu dinastije Han, kada su mu dograđene dvorane i kada je poprimio formu carske palate. Brojni carevi su dodatno proširivali kompleks hrama. Tako je tokom vladavine cara Huizonga (vladao od 1100. do 1125.) iz dinastije Sung, izgrađena središnja dvorana hrama “Palata nebeskih blagoslova (Tian Kuang)”.

Stepeniste na "Mirnoj planini" (IZVOR: chinadiscovery.com)

Stepeniste na “Mirnoj planini”

Predsjednik vlade dinastije Tang (618.-907.), Li Jiefu, koji je obavljao visoku funkciju tokom vladavine dinastije Tan (Tang) koja je vladala Kinom od 618. do 907. godine, smatrao je Božanski hram na stenama za prvi među četiri kineska čudesna hrama.

Na Taishanu se nalaze i brojna taoistička svetilišta poput Hrama nebeske kraljice majke, Palata boginje Doumu, Hram azurnog oblaka, Zadnji hram na steni, kao i Hram uzvišenog gospodara neba. Hram nebeske kraljice majke, izgrađen je pre razdoblja “Tri kraljevstva” i predstavlja najstariji hram, dok je Hram azurnog oblaka najuticajniji.

Pogledajte kratak video prilog Uneska o Taishanu.


Za portal SRBIJA I KINA: Goran Marijanović, arheolog

NAPOMENA: Prenošenje ovog članka je dozvoljeno uz obavezno navođenje izvora (portal srbijaikina.rs) i autora.

Share and Enjoy

  • Facebook
  • Twitter
  • Add to favorites
  • RSS

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *